Vocaal Ensemble Leeuwarden
Vocaal Ensemble Leeuwarden - geschiedenis
David van Roijen

De geschiedenis van het Vocaal Ensemble Leeuwarden

Het Vocaal Ensemble Leeuwarden werd in 1966 opgericht onder de naam Leeuwarder Cantorij”. Het koor werd opgericht door organist, muziekdocent en dirigent Jan Veninga met als kern een dubbelkwartet gevormd uit het schoolkoor van de hervormde kweekschool Mariënburg. Na hun afstuderen wilden de acht in koorverband blijven zingen en met aanvulling van een tiental zangers werd in juni 1966 in de Opstandingskerk een eerste uitvoering gegeven. Hoewel het woord cantorij doet denken aan een kerkkoor en hoewel soms inderdaad in kerkdiensten werd gezongen was dit niet het voornemen. Men wilde kerkmuziek uitvoeren in al haar vormen, door alle eeuwen heen.

In de eerste vijf jaren van haar bestaan stonden veel à capella werken op het programma uit de Renaissance en de Barok, werken van onder meer Palestrina, Schütz, Praetorius, Sweelinck, da Vittoria, Hassler, Purcell en vooral J.S.Bach. Later werden ook werken uit de Romantiek aan het repertoire toegevoegd zoals muziek van Bruckner, Brahms en Mendelssohn.
Bijzondere voorliefde hadden zowel dirigent als koorleden voor de motetten van Bach, die dan ook met veel succes werden uitgevoerd. Tijdens de concerten waren er meestal muzikale intermezzi, in de beginperiode door de organist Piet Post en later organist Theo Jellema en diverse andere instrumentalisten.

Op 18 december 1969 durfde Jan Veninga het aan om twee werken van J.S. Bach met grote begeleidingsensembles uit te voeren, het Magnificat en drie cantates uit het Weihnachtsoratorium, samen met leden van het Frysk Orkest. Het kondigde een periode aan waarin vaker met een groter instrumentaal ensemble werd samen gewerkt, zoals "Musica Antiqua" en "Musica di Camera", beiden onder leiding van Ton Koopman, het Leeuwarder Kamerensemble onder Adrienne de Smet en Collegium Musicum onder Johan Brouwer. Opmerkelijk is dat de organist en klavecinist Ton Koopman, samen met de gambist Jaap ter Linden, al in november 1971 zijn medewerking verleende aan een drietal concerten.

In februari 1976 werd in de Harmonie te Leeuwarden met het Frysk Orkest een jubileumconcert gegeven met werken van J.S. Bach en Mozart. Jan Veninga koos in de jaren daarna vaker koorwerken uit de late 19e en begin 20e eeuw van o.a. Max Reger, Hugo Distler, Benjamin Britten, Charles Ives en de Nederlandse componisten Hendrik Andriessen, Marius Monnikendam, Albert de Klerk en Daan Manneke. Hoogtepunten waren verder de Lucas Passion van Telemann [1982], de Krönungsmesse van Mozart [1983] en de Messe in e moll van Bruckner [1983].
Absoluut hoogtepunt was de uitvoering van de Hohe Messe in het Bachjaar 1985.

In december 1987 leidden verschillen van inzicht tussen koorleden en dirigent tot de ontslagname van oprichter Jan Veninga. Op 1 april 1988 werd Gerben van de Veen benoemd tot vaste dirigent van de Leeuwarder Cantorij. Hoogtepunten de periode die volgde waren het concert met uitsluitend werken van Johannes Brahms [1989], Musica Britannica in samenwerking met vier andere Friese koren [1990] en het jubileumconcert op november 1991 met werken van Händel en Britten. Verder werd meegewerkt aan het koorproject "Frisia Cantat" samen met vijf andere Friese koren en werd in 1997 het Requiem van Maurice Duruflé uitgevoerd samen met het vocaal ensemble Meldije en Capella’92.

Gerben van der Veen nam afscheid van het koor met een uitvoering van de Vespers van Rachmaninoff in 1997. Hij werd opgevolgd door Leendert Runia, docent koormuziek aan het Gronings Conservatorium. Onder diens leiding werden grote projecten uitgevoerd in samenwerking met de Noord Nederlandse Cantorij: in 2004 werken van Haydn en Bernstein, en in 2006 werken van Mozart en Britten.
Hoogtepunt was het herdenkingsconcert op 4 mei in de Grote Kerk te Leeuwarden waar het Requiem van Howells werd uitgevoerd [2007].
In 2006 werd de naam Leeuwarder Cantorij gewijzigd in Vocaal Ensemble Leeuwarden.

In 2007 droeg Leendert Runia het stokje over aan David van Roijen, die ook nu nog de dirigent van het ensemble is. Onder leiding van David werd in 2010 in samenwerking met het vocaal ensemble A Capelli uit Groningen en het Nieuw Philharmonisch Orkest het Requiem van Cherubini uitgevoerd.

Verder kwam het Vocaal Ensemble met werken van Mendelssohn en Reger [2011], Cantate "Nach dir Herr, verlanget mich" van J.S. Bach [2012], werken van Gounod, Tas, Strategier en Cesar Franck [2013], Jetse Bremer, Antonín Dvorák, Sjostakovitsj en Vaughan Williams [2014].

In oktober 2016 vierde het Vocaal Ensemble Leeuwarden haar 50-jarig met een succesvolle uitvoering in de Leeuwarder Bonifatiuskerk. Te horen waren twee Coronation Anthems van Händel, een mis van D. Scarlatti en muziek van J.S. Bach, waaronder cantate 97 "In allen meinen Taten" en de drie eerste delen van de Hohe Messe. Solisten waren Fardau van der Woude, Hanneke Tichelaar en Broer de Witte. Gespeeld werd door het barokensemble van de Filharmonie Noord.